Tin tức

Nghệ nhân của Ỷ Vân Hiên – Mệ Công Tôn Nữ Trí Huệ

Ỷ Vân Hiên – “Lần đầu làm có thể không được ngay gối, lại làm tiếp, lần thứ hai, thứ ba thì mọi việc đều hoàn hảo. Quan trọng là đường may phải ngay ngắn, làm người cũng thế.”

(Mệ Công Tôn Nữ Trí Huệ)

Mệ Công Tôn Nữ Trí Huệ là một trong số những nhân vật thuộc hoàng thất của triều đại cuối cùng, đồng thời cũng là một trong số những nhân vật hiếm hoi sống qua ba thời kỳ, từ quân chủ tới Việt Nam Cộng hòa và cuối cùng là Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam, mỗi một thời đại đều khắc lên cuộc đời mệ những dấu ấn nhất định. Thường nói, cái tên sẽ phản ánh tính cách con người, đồng thời là cả số phận của họ. Chữ Trí(緻) trong Trí Huệ vừa có nghĩa là loại tơ mịn đẹp, vừa có nghĩa là sự cẩn mật, xinh xẻo. Huệ (惠) vừa là sự nhân hậu, lại cũng có nghĩa là sự thông minh. Có lẽ bởi thế mà mệ có duyên đặc biệt với các đường kim, mũi chỉ, với những sản phẩm thủ công tinh tế. “Mệ nhìn người ta làm một lần, khi trở về mệ mày mò tự làm được ngay.”

Với niềm đam mê văn hóa cổ truyền, con đường mà Ỷ Vân Hiên tìm tới mệ Công Tôn Nữ Trí Huệ cho đến khi mệ trở thành nghệ nhân chính của Công ty cũng như một cái duyên được an bài.

Sinh ra trong gia đình hoàng tộc, nhưng mệ Công Tôn Nữ Trí Huệ không hề được hưởng cuộc sống xa hoa hay sung túc bởi ông thân là Nguyễn Phúc Hồng Dẫn mắc tội khi khởi nghĩa Duy Tân thất bại, bị đày về Hương Cần làm thuốc bắc. Ngược lại, mệ Công Tôn Nữ Trí Huệ phải quán xuyến công việc trong nhà, học may vá, bốc thuốc và chăm sóc gia đình từ rất sớm. Đôi lúc có đại yến, mệ cũng được xá miễn, đưa vào Tử Cấm Thành để tham dự. Thiên phú về đường kim mũi chỉ của mệ được bồi dưỡng trong thời gian này.

Biến động lịch sử, sau khi vua Bảo Đại thoái vị, mệ Công Tôn Nữ Trí Huệ – với thân phận là chắt nội của vua Minh Mạng, sau khi Đức Từ Cung rời khỏi Tử Cấm Thành – đã nhận nhiệm vụ tới chăm sóc bà. Mệ lo việc bánh mứt, nấu ăn cho đến một ngày Đức Từ Cung nhận thấy gối được để trên ban thờ đã sứt chỉ cả, bèn hỏi rằng mệ có thể làm được loại gối này không. Mệ trả lời: “Chỉ cần giữ cho đường may ngay ngắn là được.” Sau đó, số gối này được mệ may lại, một số đưa vào nội thất thờ cúng, một số phục vụ cho sinh hoạt hằng ngày…

“Lần đầu làm có thể không được ngay gối, lại làm tiếp, lần thứ hai, thứ ba thì mọi việc đều hoàn hảo. Quan trọng là đường may phải ngay ngắn, làm người cũng thế.” – Mệ chia sẻ.

Nghe những câu chuyện mà mệ kể lại, về tường thành điện các, về sự vương giả xa hoa mà mệ từng chứng kiến – dù ít ỏi – bởi thân phận thất thế. Đặc biệt là về chiếc gối xếp được làm tỉ mỉ, tinh xảo. Từng là một trong số những vật dụng được sử dụng hằng ngày thời xưa nhưng tới nay, hình ảnh chiếc gối xếp hầu như đã biến mất trong ký ức của nhiều người, để dẫn tới sự mai một. May mắn thay, mệ đã giúp đội ngũ Ỷ Vân Hiên đào tạo lại thế hệ kế cận, để loại gối đặc biệt này ngày một phổ biến hơn, trở lại trong sinh hoạt và các nghi thức tâm linh.

(Bản quyền bài viết thuộc về Công ty Cổ phần Ỷ Vân Hiên)

Phạm Khiêm Trai

Leave a Reply

avatar
  Subscribe  
Notify of