Tin tức

Áo tấc và khăn xếp

Khăn xếp- Phần không thể thiếu trong trang phục cổ xưa

Nếu như người Nhật có bộ kimono nổi tiếng thì Việt Nam cũng tự hào với khăn đóng (khăn xếp) áo dài xưa truyền thống mang vẻ đẹp quý phái và trang nhã của người Việt. Ỷ Vân Hiên nơi bạn có thể đến ngắm những mẫu áo truyền thống đẹp nhất. Chúng tôi chuyên cho thuê, mua, thiết kế các trang cổ với đa dạng kiểu dáng toát lên được vẻ đẹp của người phụ nữ Việt.

Lịch sử và sự phát triển của khăn xếp

Khăn đóng hay khăn xếp được coi như là một phụ kiện của áo năm thân thời Nguyễn. Khăn xếp là đặc trưng của nhà Nguyễn, cùng với “áo the” làm nên ấn tượng sâu đậm của người Việt ngày nay khi nghĩ đến trang phục truyền thống của cha ông. Tên gọi khăn xếp/ khăn lượt có lẽ xuất phát từ cách vấn khăn, các vòng nối tiếp từng lượt một xếp chồng lên nhau.
Khăn xếp bắt đầu được áp dụng rộng rãi ở Đàng Trong từ sau đợt cải cách trang phục năm 1744. “Dã sử lược biên Đại Việt quốc Nguyễn triều thực lục” ghi nhận: “Chúa (Nguyễn Phúc Khoát) bèn thay y phục, đổi phong tục, cùng dân đổi mới, bắt đầu hạ lệnh cho nam nữ sĩ thứ trong nước, đều mặc áo nhu bào, mặc quần, vấn khăn”. (2) Nguồn gốc ra đời của khăn xếp Việt vẫn chưa có lý giải nào thực sự thỏa đáng. Sau đợt thống nhất trang phục toàn quốc thời vua Minh Mạng với một loạt sắc lệnh cấm sử dụng các loại tiện phục triều Lê ban bố vào trong khoảng từ năm 1828 đến năm 1842, toàn bộ nam giới người Việt mới búi tóc vấn khăn.


Khăn đóng của đàn ông Việt đã nhiều lần thay đổi về kiểu dáng. Chiếc khăn này thời Chúa Nguyễn và Tây Sơn được John Barrow miểu tả là “có hình dáng giống như chiếc khăn xếp của người Hồi giáo” (3). Những tranh vẽ của họa sĩ Anh William Alexander Đàng Trong thời Tây Sơn, một số hình vẽ trong “An Nam quốc giang phiêu lưu phong tục tả sinh đồ” đã khắc họa hình ảnh của những chiếc khăn này. Sang thời Nguyễn, kiểu dáng khăn xếp ngày càng hoàn thiện. Ban đầu khăn vấn xếp của đàn ông chỉ được quấn rối, sau mới được vấn xếp nếp cầu kỳ, chít chữ Nhân hoặc chữ Nhất ở giữa trán. Chất liệu khăn xếp xưa thường là vải lượt nhuộm thâm, nhiễu màu tam giang thẫm (4). Tác phẩm “Đất Lề Quê Thói” của Nhất Thanh cho biết: khoảng những năm 30 tk XX, người Việt mới chế ra loại khăn đóng sẵn “khâu dán liền những vành nếp lại, chỉ việc đặt chụp lên đầu cho nhanh chóng và thuận tiện, nhất là khi nóng bức cất ra đội vào dễ dàng.” (5)
Dựa theo những tư liệu tranh ảnh đầu tk 20, khăn xếp thường đi cùng với áo dài ngũ thân tay chẽn với vai trò là bộ tiện phục mặc thường ngày, được sử dụng rộng rãi từ vua quan đến bình dân. Có lúc người xưa mặc áo tấc, đội khăn xếp như một bộ trang phục công vụ hoặc lễ phục dùng trong những nghi lễ tại gia đình và làng xã. Một số hình ảnh để lại cho thấy cũng có khi khăn xếp được đi cùng chiếc áo giao lĩnh.

Nếu khăn đóng áo dài xưa của phụ nữ thường mỏng, nhỏ và đơn giản thì hiện nay có kích cỡ trung bình và lớn. Phù hợp cho mọi đối tượng cũng như khách hàng sử dụng. Với họa tiết cầu kỳ, đình đám thêu hoa tỉ mỉ và đẹp mắt đó cũng chính là điểm nhấn nhá cho trang phục áo dài.

Khắn đóng áo dài xưa của phụ nữ đơn giản nhưng tinh tế

Khăn đóng áo dài xưa của phụ nữ đơn giản nhưng tinh tế

Chiếc khăn xếp của áo dài xưa rất cân đối, mặt trước vươn cao còn mặt sau thường nhẹ hơn. Khăn đóng ngoài việc đem đến cho người mặc vẻ đẹp còn thể hiện được tính truyền thống, dịu dàng, kín đáo.

Khăn xếp dành cho mọi đối tượng

Bộ trang phục áo dài có khăn đóng không những được sử dụng cho phái nữ mà còn có mẫu cho đấng mày râu cũng rất phong phú.

Áo dài may cho nữ có hình dáng rất thanh lịch. Còn đối với nam giới bao giờ cũng rộng rãi tạo sự thoải mái và đứng đắn. Khăn đóng cũng thế, nữ vành quấn cao, nam vành quấn thấp.

Theo lệ thường, mỗi khi làng nước có việc hệ trọng, gái trai gia đình đều vận khăn đóng áo dài. Gái thì áo dài hoa, đầu đội khăn gấm; trai thì áo dài nhiễu đen, đầu quấn khăn xếp đen, bậc cao niên trưởng thượng thì áo và khăn đỏ có in hình chữ thọ, còn lũ trẻ nhỏ thì áo dài xanh, đỏ, vàng trông rất ngộ nghĩnh và đẹp mắt…

Khắn đóng áo dài xưa của nam trang trọng

Khăn đóng áo dài xưa của nam trang trọng

Khăn đóng áo dài xưa không phân biệt hèn sang, già trẻ, ai ai cũng đều có thể mặc được, đặc biệt là trong các dịp lễ tiết quan trọng, nhất là dịp Tết đến xuân về nên rất đa dạng và phong phú. Ngày nay, mặt hàng khăn xếp đóng sẵn đã trở nên rất phổ biến. Tuy nhiên, nhiều loại khăn xếp đóng sẵn khá thô cứng, độ tinh tế không thể sánh cùng khăn xếp tự vấn. Khăn xếp nay màu sắc lòe loẹt, thậm chí thêu họa tiết có phần khoa trương nên chiếc khăn không còn giữ được vẻ đẹp nhã nhặn vốn có như xưa.

Những năm trở lại đây, trong nghi lễ hầu thánh Tứ Phủ đã xuất hiện trở lại loại khăn lượt vấn bằng tay khá cầu kỳ, đẹp mắt nhưng chưa thực sự phổ biến.Việc phục hồi lại những nét đẹp xưa của cổ phục Việt nói chung cũng như chiếc khăn vấn nói riêng luôn cần thiết để tạo sự lịch lãm, sang trọng mà đậm bản sắc của người dân Việt  và làm nền tảng vững chắc cho những cách tân. Để đáp ứng yêu cầu này, Ỷ Vân Hiên đã cho ra mắt sản phẩm khăn lượt đi cùng những chiếc áo dài năm thân. Khăn lượt của Ỷ Vân Hiên được làm từ chất liệu thun, cotton, dạ; độ dài 4-5m, màu sắc trang nhã hứa hẹn sẽ tôn lên vẻ đẹp của người sử dụng.

Nguồn ảnh: Sưu tầm

(1),(2),(3): Dẫn theo “Ngàn Năm Áo Mũ”.
(4),(5): Đất Lề Quê Thói, Chương VIII – Trang phục, phần “khăn chít đầu”
——————————————-

Leave a Reply

avatar
  Subscribe  
Notify of