Tin tức

Nghinh rước long ngai bài vị Bố Cái Đại Vương Phùng Hưng

Nghi thức phong triều y độc đáo tại các đền đình miếu

Trong các lễ hội truyền thống ở vùng Bắc bộ và Bắc Trung bộ, có thể thấy những cỗ long ngai, bài vị của các vị Thánh được cung rước rất trang nghiêm. Đặc biệt, những cỗ long ngai – bài vị này thường được mặc lễ phục, đội mũ (gọi là “Phong vì” hoặc “Bao phong”) như người thực. Đây có lẽ là nghi thức khá độc đáo trong đời sống tâm linh của người Việt.

Phong vì long ngai bài vị đức đại vương Vũ Hựu, lễ hội đền Sượt.

Trong sách Việt Nam Phong tục, Phan Kế Bính có mô tả nghi thức phong vì như sau: “Mỗi vị thần có một bài vị an phụng vào một bộ long ngai, hoặc an phụng ở trong long khám. Bình nhật để khi có việc hội hè thì phong áo mũ đai mãng đại trào để thờ hoặc để rước . Trước một ngày nhập tịch, hoặc nửa đêm, hoặc buổi sáng, dùng lễ trầu rượu gà xôi cáo yết rồi dùng nước trong lau tắm thần vị, tắm xong lại lau phủ một lượt nước trầm hương, gọi là lễ mộc dục. Tắm rửa xong thì phong áo mũ đại trào hoặc bằng thực, hoặc bằng đồ giấy, đâu đấy tế một tuần”. Còn vào các dịp lễ hội lớn, trước ngày chính lễ: “Đêm hôm ấy thì làm lễ mộc dục, đoạn rồi làm lễ gia quan. Gia quan chỉ các người cai kiệu và các người đô tùy mới được vào. Các ngươi ấy phải chay sạch từ mấy hôm trước, đến lúc vào phòng áo mũ, mỗi người phải bịt cái khăn tay vào miệng, sợ hơi trần xông tới Thánh cung thì là bất kính. Phong áo mũ đai mãng đâu đấy, an phụng lên long kiệu, tế một tuần rồi chờ đến tang tảng sáng thì rước về đình.”

Mãng bào phong vì long ngai bài vị Thành hoàng, lễ hội làng Tế Xuyên.

Mãng bào phong vì long ngai bài vị Thành hoàng, lễ hội làng Tế Xuyên.

Có thể thấy, nghi thức này tượng trưng cho việc trang hoàng lộng lẫy cho các vị Thánh trong những dịp lễ lớn, nhằm nguyện cầu cho dân thôn bản hạt phong điều vũ thuận, hỏa cốc phong đăng.

Quy chế mũ áo phong vì cho thần thánh vào thời Lê Trung Hưng cũng được quy định khá cụ thể. Mũ các vị thần đội, đều dùng mũ phốc đầu: mũ vị Thượng đẳng thần trang sức vàng, mũ trung đẳng thần quấn vàng, cấm dùng hình dạng mũ hợp xí thông thiên; áo mặc đều dùng đoạn màu hồng, áo vị thần thượng đẳng có 2 con rồng, trung đẳng dùng 1 con rồng (có lẽ là số lượng rồng được quy định trong những họa tiết đoàn long dệt dàn trải trên áo) hạ đẳng dùng cá hóa rồng, cấm dùng hoàng bào, ngũ trảo và đại hội đoạn. Bổ tử: Thượng đẳng dùng hình long mã, Trung và Hạ đẳng dùng hình kỳ lân.

Nghinh rước long ngai bài vị Bố Cái Đại Vương Phùng Hưng

Nghinh rước long ngai bài vị Bố Cái Đại Vương Phùng Hưng, lễ hội làng Triều Khúc.

Ngày nay việc phong vì long ngai – bài vị tại các đình, đền thường theo một quy tắc chung: Thánh ông – nam thần mặc triều phục thêu rồng hoặc gắn bổ tử rồng chầu mặt nhật, đội mũ xung thiên, đeo đai đồi mồi hoặc vải, Thánh bà – nữ thần mặc triều phục thêu phượng, đội mũ phượng quan phỏng theo mẫu phượng quan của hậu phi nhà Nguyễn; hai tay áo được vắt lên tay ngai hoặc chắp hốt để trước bụng. Ngoài ra, một số ngôi đền có những cách phong vì riêng tùy tục lệ của mỗi nơi.

Nhiều di tích vẫn còn lưu giữ những bỗ mũ, áo, hia, đai phong vì cổ, thường có niên đại trong hai thời Lê và Nguyễn. Đặc biệt, áo phong vì cho long vị của Thánh tại một số nơi chính là những chiếc áo mãng bào theo quy chế triều phục cho quan lại thời Nguyễn. Đây là những tư liệu rất quý báu cho việc nghiên cứu trang phục và kỹ thuật dệt vải xưa. Tục phong vì cho đức Thánh cũng là nét đẹp độc đáo trong nghi lễ tâm linh và đạo lý uống nước nhớ nguồn của người Việt.
Nguồn ảnh: Người viết tự chụp

Tác giả: Đặng Bá Minh Công

Leave a Reply

avatar
  Subscribe  
Notify of